27 października w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej można było wysłuchać wykładu Łukasza Jasiny „Święty Franciszek – gwiazda kina”. To opowieść o tym, jak Biedaczyna z Asyżu, choć od stuleci nie żyje, stał się jednym z najważniejszych symboli filmowych XX i XXI wieku i bohaterem wielu reżyserów. Dlaczego kino tak pokochało świętego Franciszka i co w jego historii pociągało twórców tak różnych? Nagranie towarzyszy wystawie „Poverello. Święty Franciszek z Asyżu”, która jest czynna do 10 stycznia 2027 roku w Muzeum Archidiecezji Warszawskiej, ul. Dziekania 1, od wtorku do niedzieli, w godz. 12:00–18:00.·
Seit etwa 10 Jahren haben viele Menschen in Deutschland begonnen, sich das Waldbaden von den Japaner:innen abzugucken. Eine Akademie ist entstanden, Kurse gibt es allenthalben. Ich weiß nicht, ob schon jemand spezielle Klamotten für das Vergnügen erfunden hat.
To już drugi taki wpis, złożony z tego, co podsunęli i zaproponowali przyjaciele, a właściwie, tym razem przyjaciółki.
Zaczęło się wczoraj…
Po południu wpadła na herbatę Ela Kargol i przyniosła…
Nowy element baratarystyczny w mojej kolekcji! I to jaki! Dzieło sztuki! Pierwsze! Don Kichot i Sancho Pansa są z metalu, a pochodzą, podobnie jak dzbanek, z południowej Polski, a dokładniej z Żywca (dzbanek jest oczywiście z gliny i z Bolesławca, tylko kot jest berliński – namalowała go córka Eli, Helcia). Rycerz i giermek zostali przez Elę zamówieni u lokalnego kowala artysty już w lipcu. Potem długo powstawali, potem jeszcze poczta musiała ich dostarczyć do Szczecina, stamtąd po jakimś czasie dojechali autobusem i pociągem (inaczej się nie da – 120 kilometrów na trasie Szczecin-Berlin, jeśli nie masz samochodu albo nie jedziesz konno lub na ośle, pokonujesz z jedną lub dwoma przesiadkami! Już od lat! I jeszcze to parę lat potrwa), a potem jeszcze co najmniej miesiąc czekali, żebyśmy się z Elą spotkały u mnie w domu, bo spotykałyśmy się i owszem, nawet często, ale zawsze daleko. Wczoraj dotarli. Na herbatę i ciasteczka.
Wiecej o nowych przybyszach w jeden z najbliższych poniedziałków.
***
Obrazek nadesłała Christine Ziegler, podobnie jak Ela i Wiadomo Kto, wierna dostarczycielka tekstów, zdjęć, linków i pomysłów:
Tytuł głosi, że obrazek przedstawia typy występujące w teatrach chłopskich. Są to w górnym rzędzie pan dyrektor i młody bohater, w środkowym – komiczna wdówka, używający życia bonvivant, naiwniaczka i intrygant, a w dolnym – ojciec lub opiekun, młoda kochanka i komik.
I to o tego komika chodzi. To przecież Sancho Pansa, prawda?, spytała Christine,
No może nie całkiem, bo SP (czyli Grubas, Brzuchacz) jeździł na osiołku, a nie wozem zaprzężonym w krowę, ale z drugiej strony – tak, to właśnie ten typ postaci z chłopskich teatrzyków musiał posłużyć Cervantesowi za wzór Sancho Pansy. I to właśnie Brzuchacz zapewnia powieści element komiczny. Bo bohater główny jest nader smutny. Nie darmo zwie się Rycerzem Smętnego Oblicza.
Christine znalazła tę ilustrację w Muzeum Karla Valentina i Liesl Karlstadt w Isartor (Wieża nad Isarą) w Monachium: https://www.valentin-karlstadt-musaeum.de/. Jak będziecie w stolicy Bawarii, to koniecznie tam idźcie. Na zachętę pokażę tu jeden z eksponatów:
Tę czterokilogramową ręcznie opisanę cegłę należało okazać, aby wziąć udział w ceremonii otwarcia muzeum Karla Valentina w roku 1959. Wtedy było to tylko muzeum Valentina. Karlstadt jeszcze długo miała żyć. Karl Valentin (1882-1948) był niemieckim komikiem, Liesl Karlstad (1892-1960) – niemiecką subretką, aktorką kabaretową i filmową. Oboje współpracowali ze sobą przez 25 lat. Byli też parą w życiu, co nie było łatwe dla Liesl, bo Valentin miał żonę i dzieci, a potem też kolejne kochanki. Przepuścił również swoje i jej pieniądze, inwestując je w roku 1934 w szalony projekt muzeum Panopticum. Ale, jak to często bywa w życiu, oboje kłócili się i rozstawali, ale potem wracali do siebie i do śmierci Karla wciąż jeszcze występowali razem. Natomiast mimo iż Panopticum przeżyło plajtę, zostało otwarte ponownie w roku 1959, istnieje do dziś i tam właśnie znajduje się muzeum Valentina i Karlstadt.
Jesień jest w tym roku wyjątkowo piękna. Pokażmy ją, zanim się skończy i przyjdą deszcze, wichry, chmury. Dziękuję autorkom, Krysi Koziewicz i Eli Kargol, za relacje z jesiennych miast, a Monice Wrzosek-Müller za zdjęcia jesiennej królowej Luizy w Parku Charlottenburg. Naga pani w jesiennej dekoracji to rzeka Mosela.
Jej wypunktowane pisanie zawsze czytam z zapartym tchem, wyczekując kolejnych skojarzeń i wędrówek w najróżniesze rejony. I nie chodzi tu wyłącznie o miejsca. Chodzi o łączenie faktów, odnośniki do nieznanych mi lektur, o zaskakujące porównania i opisy, tak sugestywne, że uruchamiają moje własne skojarzenia oraz wędrówki myśli. A że obie lubimy cmentarze i miejsca nieoczywiste, to zdecydowanie nam po drodze. Daleko mi do pisarskiego kunsztu Matyldy, ale przecież nie każdemu Pan Bóg dał po równo.
W relacji moich rodzinnych chłopaków z Kanady uderzyła mnie opowieść o kanadyjskich Kaszubach. Kiedyś opowiadała mi o tym moja kuzynka Małgorzata, która od lat 80 mieszka w Kanadzie, kiedyś czytałam o Kaszubach u Joanny Chmielewskiej, ale przyznaję, że dopóki nie usłyszałam żywej opowieści nie obejrzałam zdjęć, kanadyjskie Kaszuby nie wzbudziły mojego głębszego zainteresowania. Ot, emigracyjna ciekawostka, taka rodem z czasów gdy tak zwana stara Polonia, była jeszcze bardzo młoda.
In letzter Zeit habe ich viele Filme gesehen, die mir wie nationale Epen, Erzählungen über unsere Vergangenheit erscheinen. Zum einen „Lalka“ [Die Puppe] in zweimaliger Ausführung, einmal bei Netflix und gleichzeitig als Kinofilm, der ganz anders ausfällt und eine separate Produktion ist. Zum andern der deutsche Film „Heimsuchung – Eine Jahrhundertgeschichte“, eine Verfilmung des gleichnamigen Romans von Jenny Erpenbeck, gedreht nach dem Drehbuch von Volker Schlöndorff, an dem die Romanautorin aktiv mitgewirkt hat.
